Het vergeten Wit-Rusland

Door de gespannen sfeer met Rusland slaan Westerse vakantiegangers dat deel van Europa maar even over. Een goed, maar door velen vergeten alternatief is Wit-Rusland. Sterke invloeden uit Rusland, maar toch met een geheel eigen cultuur.

Two similar towers, also known as the City Gates.
Twee identieke torens, ook wel bekend als de Stadspoorten.

Tegenwoordig kan de gemiddelde Westerling er flink tekeergaan, want de Wit-Russische roebel maakt iedereen miljonair. De munteenheid is vanwege de crisis bij de Russische buren onderuitgegaan en daardoor hoef je geen zorgen te maken over activiteiten. Ga op een terras zitten en je betaalt in vergelijking met Amsterdam slechts een schijntje voor drank. Daarnaast kan je voor minder dan een euro uren in een trein zitten, naar het zuiden toe. Toegegeven, de coupés van die treinen lijken meer op wachthallen van bus- en treinstations en zijn in mijn ogen niet weggelegd voor de lange afstand. Toch is het fijn om eens niet de hoofdprijs te betalen.

Toeristenarm bestaan
De ware aantrekkelijkheid van Wit-Rusland zit echter niet in de prijs, maar zijn inwoners. Het land probeert een balans te bewaren tussen Rusland en het Westen en de mensen zijn ook open voor iedereen. In Minsk, waar menig jonger persoon een woordje Engels kan, helpen mensen maar al te graag. Als je de grote stad uitgaat merk je rap dat Russisch bijna een vereiste is. Ik merk dat in dorpen vrijwel iedereen alleen maar Russisch spreekt, maar gelukkig kom je met de taal van gebaren er ook wel uit.

Nesvizh castle.
Het kasteel in Mir.

Buitenlanders vind je er bijna niet. In heel 2014 bezochten er maar 137 duizend het land en veruit de meesten kwamen uit post-Sovjetlanden. Dmitry, een taxichauffeur in Nesvizh – waar overigens een geweldig kasteel staat dat je ook op de UNESCO Werelderfgoedlijst terugvindt – is opgetogen omdat er voor het eerst buitenlanders in zijn wagen zitten. En dat terwijl hij al jaren daar met zijn auto rondcrosst. Uitgepraat raakt de man niet, want hij is trots op zijn land en geïnteresseerd in ons leven in de Europese Unie. Over president Alexander Loekashenko wil hij alleen niet te veel zeggen, maar zijn afwijzende reacties spreken boekdelen over de populariteit.

Regeltjes
Toch moet je wel opletten voor ongeschreven regels. Tijdens een rit in de metro ging ik naar het idee van een grijzende vrouw tegenover me iets te wijd zitten met mijn benen. Wie ooit eens in een metro zat in Nederland of een ander Westers land, zal hier niet al te veel aandacht aan besteden. Nog voor ik goed en wel zat, duwde ze echter met haar voeten subtiel de mijne naar elkaar toe. Vervolgens wordt verwacht dat je met een emotieloze blik voor je uit staart, maar omdat ik uit nieuwsgierigheid met mijn ogen langs de gezichten gleed kreeg ik argwanende blikken terug.

You can also find Soviet symbols in the Minsk subway.
Je kan ook Sovjet-symbolen vinden in de metro van Minsk.

Misschien wel onbewust is dit tekenend voor de politieke situatie van het land. Sinds president Loekashenko aan de macht kwam in 1994 heerst er een autocratie. Dat gaat gepaard met een authentieke Sovjetsfeer, want door het gehele land zijn veel Lenin-beelden en andere symbolen te vinden. George Bush, voormalig president van de VS, noemde Wit-Rusland aan het begin van deze eeuw ‘de laatste dictatuur van Europa’. Een term die niet goed is gevallen in die dictatuur zelf, want de meeste mensen hier zien het niet zo.

Sommigen kijken door deze cultuur wel verder dan de landsgrenzen. “Ik vind de conservatieve stereotypes en de kortzichtigheid van mensen hier maar niks”, zegt Anastasia. De 19-jarige marketingstudente uit Minsk had ik vooraf leren kennen via internet en gedurende mijn tocht door het land spraken we veel over kansen voor Wit-Russen. “Er zijn bijna geen banen waar je creatief in kan zijn. Daarnaast is het niveau van leven hier lager dan in veel andere landen. Ik ga met mijn familie elke maand naar Litouwen om producten te kopen van een hogere kwaliteit dan hier. Dat wil ik niet. Ik ben onder andere in de VS geweest en de mensen die ik daar leerde kennen zijn veel vooruitstrevender. Daar zou ik wel naartoe willen verhuizen.”

A look at Haradzeya, a tiny but cozy village with just over 4000 inhabitants.
Een straat van het dorpje Haradzeya, klein maar fijn met iets meer dan 4000 inwoners.

Welkom
Niet iedereen is blij met de gang van zaken, maar intussen blijven de inwoners hun beste beentje voorzetten. In Mir, ook een plek waar je Werelderfgoed kan vinden, is personeel van een restaurant druk bezig met de voorbereiding van een trouwfeest. Als ik binnenloop vertelt de eigenaar dat er alleen eten wordt bereid voor de gasten die binnen het uur zouden moeten komen. Omdat ik buitenlands ben, besluit hij dat ik toch aan mag schuiven. Wat volgt is een voorproefje van wat later die avond zou worden gegeten. Een feestmaaltijd met typisch Wit-Russische gerechten zoals draniki, met gehakt gevulde pannenkoeken, en pikante Russische solyanka-soep.

Wie zich onder wilt laten dompelen in het ‘echte’ Oost-Europa, zou er goed aan doen om Wit-Rusland op te nemen in het reisplan. Ja, het staat bekend als autoritair en sommige mensen nemen daar aanstoot aan. Maar als je voorbij het politieke aspect kijkt ligt er een bijna onontgonnen wereld voor het oprapen. De inwoners stellen zich open voor andere culturen en eenieder die interesse toont wordt van harte welkom geheten. Het leven is er misschien nog niet altijd op het niveau van de Westerse wereld, maar het proces is in gang gezet. Alles op zijn tijd. Zonde dat het door alle andere mensen wordt vergeten.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *